terug
ZwolleDoet Logo

Geplaatst op
Vrijdag 2 april 2021

Geplaatst door
Ellen Buenk

'Ieder mens heeft recht op een waardig sterven'

Verhalen

ZwolleDoet! coördineert sinds 2021 ook de inzet van vrijwilligers terminale zorg in Kampen. Zowel hulpvragers als vrijwilligers die eerder contact hadden met Stichting Terminale Thuiszorg Kampen en omstreken, kunnen nu terecht bij ZwolleDoet! 'Helpen is iets wat je gewoon doet,' vertelt Ans Bastiaans, en ze verhaalt honderduit. Van de onderduikers in de oorlog. Over de dood van haar man. Maar vandaag gaat het vooral over haar werk als vrijwilliger voor de Stichting Terminale Thuiszorg Kampen. Ze zit vrijwillig aan het bed van een stervende medemens. 'Bijzonder werk', zo vertelt ze meer dan eens. 'Hoelang ik dit blijf doen? Zolang ik gezond blijf en het kan blijven doen.' Ans werd onlangs 81 jaar.

Maar liefst 54 jaar lang werkte ze als kraamverzorgster en maakte ze de geboorte van een nieuwe wereldburger binnen meer dan 1.100 gezinnen van dichtbij mee. Daarnaast was ze van 1988 tot 2010 – tot de dood van haar man – ook vrijwilligster bij de Terminale Thuiszorg. Vorig jaar stopte ze met kramen en werd weer vrijwilliger. In haar leven zijn geboorte en afscheid, leven en dood, onlosmakelijk met elkaar verbonden. Er is niets engs aan haar vrijwilligerswerk, zo vertelt Ans met een glimlach. 'Je hebt overal mensen voor. Ik vind het een hele opgave om met gehandicapte kinderen te werken. Daarom doe ik liever dit werk.' De Stichting Terminale Thuiszorg Kampen zoekt nog nieuwe vrijwilligers, dus Ans hoopt dat haar verhaal anderen stimuleert om zich aan te melden.

Nachtwerk

Alles wat leeft zal ooit sterven. 'Daarom zeg ik altijd: pluk de dag. Geniet!' Geniet ze meer, juist omdat ze met regelmaat geconfronteerd wordt met de vergankelijkheid van het leven? 'Oh nee, hoor, die instelling had ik al voordat ik dit werk deed', klinkt het stellig. Maar waarom wordt iemand vrijwilliger bij de Terminale Thuiszorg? Nota bene naast een drukke baan als kraamverzorgster? Bovendien had ze, samen met haar in 2010 overleden man Herman, ook nog drie jongens om voor te zorgen. 'Ik las er ooit iets over en werd nieuwsgierig, ging informatie inwinnen en ben uiteindelijk gewoon begonnen. Omdat ik het belangrijk vind dat terminale patiënten in de eigen omgeving kunnen sterven.'

Ans waakt 's nachts, zodat de familie van de op sterven liggende persoon even tot rust kan komen. Het moment waarop een mantelzorger ook 'even naar huis kan en kan bijtanken'. Gewapend met een puzzelboekje en attributen voor het maken van kaarten, zit ze dan 'aan het bed' van een cliënt. Soms letterlijk, wanneer men dat wil, soms figuurlijk, met de deur op een kier, zodat degene waar ze over waakt, haar hulp direct kan inroepen. Altijd 's nachts. 'Waarom wil je dit voor een wildvreemde doen?' Ans: 'Waarom niet? Iedereen mens heeft recht op een waardig sterven, heeft recht op een goede begeleiding. Niemand verdient het om alleen te sterven. Bovendien help je niet alleen de cliënt, maar ook de mensen er omheen. Die hebben ook rust nodig.'

Stilte en angst

'Wat dit werk zo mooi maakt? De rust. 's Nachts is de wereld zoveel rustiger. Die stilte...' Stilte die regelmatig wordt onderbroken door de cliënt waarover zij waakt. 'Mensen die terminaal zijn, slapen vaak overdag en zijn 's nachts onrustig. Het is de omgekeerde wereld. Vaak heb ik hele gesprekken met de mensen omdat ze 's nachts wakker zijn. Je wint als vrijwilliger in dit werk heel snel het vertrouwen van iemand. Vaak ook kunnen mensen veel gemakkelijker met een vreemde over hun leven praten, dan wanneer ze deze verhalen met familie moeten delen.' En is het zwaar, een nacht doorhalen? 'Totaal niet', zegt ze. 'Ik heb gelukkig weinig slaap nodig.'

Eng?

Waken bij terminale patiënten, betekent vast ook dat ze het daadwerkelijke sterven meemaakt. Is dat niet vreemd? Eng? Ans lacht. Dat doet ze veel, ondanks de serieuze aangelegenheid van haar vrijwilligerswerk. 'Mensen die op sterven liggen, vinden het idee om te sterven soms eng. Ik vertel hen dan dat het niet eng is, dat ze het gerust kunnen laten gebeuren.' Wanneer de familie heeft aangegeven erbij te willen zijn, trommelt ze hen op. 'Ik weet inmiddels uit ervaring wanneer iemand gaat sterven. Dan zie je het gebeuren. De ogen liggen dieper, de neus wordt wat spitser en de nagels verkleuren.' Ze is er zelden bij wanneer iemand sterft. Dat is een moment voor de familie. Terminale patiënten zijn volgens haar niet erg bang om te sterven. Wel willen ze heel graag leven. 'Ze willen vooral hun gezin niet achterlaten; de mensen die verdriet zullen hebben als zij er niet meer zijn. Ze maken zich meer zorgen om het verdriet dat hun dood anderen geeft, dan dat ze zelf bang zijn om te sterven. Mensen willen vooral samen oud worden.'

'Dit werk is niet voor iedereen, maar zeker niet zwaar. Over het algemeen kan ik alles erg goed loslaten.' Wat haar wel extra 'hard' raakt is, is dat ze zoveel families met ruzies en onderlinge problemen tegenkomt. 'Dan denk ik: het leven is zo kort, maak het elkaar toch zo aangenaam mogelijk en geniet, voordat het te laat is.'

Wil jij net als Ans ook vrijwilligerswerk doen in de terminale zorg? Kijk hier voor meer informatie. Zoek je meer informatie over hulp in de laatste levensfase? Die vind je hier. Heb je vragen of behoefte aan een persoonlijk gesprek? Neem dan gerust contact met ons op.

Lees verder

Laat je inspireren door verhalen van anderen

bekijk alle verhalen
Deel deze pagina